Dysfonia spastyczna – co to jest?

Dysfonia spastyczna jest przewlekłą chorobą narządu głosu wynikającą z niezależnych od nas skurczów mięśni krtani. Ma ona podłoże o charakterze psychogennym, czynnościowym, neurologicznym, a często jest to połączenie wielu tych czynników. Choroba wywiera niekorzystny wpływ na życie zawodowe, jak i społeczne osób nią dotkniętych. W wielu przypadkach powoduje trwałe utrudnienia w komunikacji, przyczynia się w dużym stopniu do wycofania się z życia towarzyskiego i społecznego pacjenta oraz jego gorszej samooceny. Jak rozpoznać dysfonię, jakie są jej przyczyny oraz gdzie szukać pomocy – o tym wszystkim w dzisiejszym artykule.

Jak objawia się dysfonia spastyczna?

Do najbardziej charakterystycznych jej objawów należą zaburzenia płynności mówienia – tzw. jąkanie krtaniowe. Głos jest tworzony z wysiłkiem, gwałtowną zmianą wysokości tonów, niekontrolowanymi przerwami w mówieniu, trudnościami z wydobyciem dźwięku. Objawy mogą ulegać całkowitemu lub częściowemu załagodzeniu podczas śpiewu, szeptu i śmiechu. Natomiast nasilają się w sytuacjach stresu, zmęczenia i niepokoju. Częstym objawem towarzyszącym jest chrypka. Głos jest również szorstki, ściśnięty, przez co wydobywa się z trudem. Dysfonia objawia się również występowaniem nasilonego napięcia krtaniowego, które często pojawia się na początku mówienia w szczególności przy wypowiadaniu wyrazów rozpoczynających się samogłoską. To zwarcie krtani może prowadzić nawet do całkowitego bezgłosu – afonii.

Przyczyny dysfonii spastycznej

Bezpośrednią przyczynątego schorzenia jest wystąpienie podwyższonego napięcia mięśniowego okolic biorących udział w tworzeniu głosu, tj. krtani, szyi, barków. Dysfonię spastyczną traktuje się jako zaburzenie głosu, którego podłożem jest przeciążenie pracy krtani związane z nadmiernym wysiłkiem głosowym, np. aktorzy, piosenkarze, nauczyciele itp. W innych przypadkach przyczyny choroby mają podłoże psychogenne. Istnieje grupa pacjentów, u których początkowo zaburzenia głosu wynikają ze zbytniej eksploatacji narządu krtani. Jednak wtórnie, na skutek zmieniającej się jakości funkcjonowania psychofizycznego, dołącza się obniżenie stanu emocjonalnego. Objawy najczęściej występują u kobiet w IV i V dekadzie życia, u osób nadpobudliwych.

Dysfonia spastyczna – jak leczyć?

Dysfonia spastyczna to zaburzenie, które wymaga szerszego spojrzenia na funkcjonowanie człowieka. Do grona specjalistów zajmujących się leczeniem schorzenia należą foniatra oraz logopeda. Niejednokrotnie zdarza się współpraca z neurologiem, psychologiem lub psychiatrą. Podstawowym warunkiem terapii jest obniżenie nawykowo podwyższonego napięcia mięśni narządów mowy. Jest to możliwe dzięki wykonywaniu odpowiednio dobranych ćwiczeń, które często zleca laryngolog – foniatra lub logopeda. Istnieją również terapie, polegające na nastrzykiwaniu fałdów głosowych krtani preparatami toksyny botulinowej.

Nie zapominajmy – profilaktyka jest bardzo ważna!

O głos trzeba dbać. Na kondycję głosu wpływa nasz styl życia – dbanie o kondycję fizyczną zapewni właściwe funkcjonowanie układu oddechowego. Opanowanie umiejętności radzenia sobie ze stresem – pozwoli na rozluźnienie także mięśni aparatu głosowego. Natomiast zdrowe odżywianie uchroni przed refluksem, zapewni właściwe nawodnienie organizmu. Niezwykle istotne, by nauczyć się prawidłowych technik emisji głosu: przyjmowania swobodnej postawy ciała, bez napinania mięśni szyi i narządu artykulacyjnego, oddychania torem żebrowo-przeponowym z wykorzystaniem podparcia przeponowego, unikania mówienia podniesionym głosem, na resztkach powietrza, ciągłego pokasływania i chrząkania. Czasem wskazane jest ćwiczenie głosu (pod okiem specjalisty), by pracować głosem bez obciążania krtani. Dodatkowo należy zadbać o środowisko pracy – nawilżać powietrze, wietrzyć, używać odpowiedniego nagłośnienia, starać się mówić cicho i do tego przyzwyczajać osoby, z którymi pracujemy (np. uczniów w szkole). Ograniczyć palenie papierosów. Pamiętajmy też o właściwym nawilżeniu gardła i odpoczynku głosowym. A jeśli pojawią się pierwsze objawy, zasięgnijmy porady specjalisty.